Skriðinsenni
Ábúð forfeðranna Búseta hefur verið á Enni frá fornu fari, en fyrstu ítarlegu heimildir um búskaparhætti á bænum eru frá um 1709 og er þær að finna í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns, en þeir fóru um landið allt og skráðu jarðalýsingar í umboði konungs. Heimildir um landsmenn og búsetu þeirra liggja einkum í kirkjubókum, en manntalið 1703, sem þeir Árni og Páll sáu um að tekið var, ásamt síðari manntölum eru einnig einstakar og þýðingarmiklar heimildir um hverjir bjuggu í landinu og hvar. Í ættfræðiriti Jóns Guðnasonar, Strandamenn, æviskrár 1703 - 1953, er meðal annars byggt á þessum grunnheimildum og þar eru rakin ættartengsl og ábúð á bæjum í Strandasýslu. Þar segir að Andrés Sigmundsson, fæddur um 1737, hafi búið á Enni frá um 1765 og frá honum sé rakin Ennisætt. Þá segir að hann hafi byrjað búskap í fátækt og orðið auðugur, "enda kallaður fégjarn og vinnuharður". Andrés var langafi Lýðs Jónssonar ættföður okkar og bjuggu þeir Jón Andrésson afi Lýðs og Jón Jónsson faðir hans báðir á Enni á undan Lýði. Fleiri bændur bjuggu á Enni á milli þeirra Jóns Andréssonar og Jóns Jónssonar og einnig á milli Jóns Jónssonar og Lýðs. Jón Lýðsson tók við búskap eftir föður sinn og Lilja Jónsdóttir og Hákon hófu búskap stuttu eftir að Jón hætti. Jarðabókin 1709 Ljóst er að Ennisjörðin hefur verið góð til búsetu og að ýmsir góðir landkostir fylgja þótt ekki sé jörðin endilega vel fallin til mikils stórbúskapar. Búseta í landinu á fyrri tíð hefur oft verið erfið eins og alkunna er og það er gaman að skoða hvernig þeir jarðabókamenn Árni og Páll mátu jörðina 1709. Heiti jarðarinnar er samkvæmt jarðabókinni Skridnings Enne, en það er mismunandi í heimildum hvert nafnið nákvæmlega er eða hvernig það er ritað. Í Strandamönnum er heitið Skriðnisenni notað, undirritaður telur sig hafa sem barn lært heitið Skriðnesenni, en á vegvísinum heim að Enni er heitið Skriðinsenni og það er auðvitað heitið sem við notum hér á ættarvefnum. Ábúandinn 1709 hét Jón Tómasson og var leiguliði, en eigendur jarðarinnar voru Jón Hákonarson í Vatnshorni til hálfs og Ólafur Ólafsson í Ásgarði sem átti hinn helminginn. Um ábúandann segir í Strandamönnum að hann hafi verið fæddur um 1662, hann hafi verið bóndi á Enni 1703 og 1709 (heimildir augljóslega Manntalið 1703 og síðan Jarðabókin 1709). Hugsanlega hefur Jón þessi Tómasson búið allmörg ár á Enni því sá næsti sem nefndur er í Strandamönnum er bóndi á Enni árið 1735. Í Strandamönnum segir að kona Jóns Tómassonar hafi heitið Solveig og að dætur þeirra tvær hafi báðar heitið Solveig. Ekki er getið hvað varð um dæturnar tvær eða að aðrir afkomendur hafi verið af Jóni þessum. Í jarðabókinni er virði Ennisjarðarinnar sagt vera sextán hundruð (mælieiningin var í hundruðum) sem er það sama og algengast fyrir aðra bæi í Bitrunni. Leiga borgaðist til eigenda fyrir landskuld einkum í vaðmáli og síðar einnig mögulega með prjónlesi eða peningum og fyrir kúgildi með smjöri, allt heim til eigenda. Kvaðir voru um að róa fyrir landeiganda en það kom honum eins og segir ekki að gagni þar sem ekki fiskaðist. Reki var í betra lagi þegar hann var. Ásgarðskirkja átti reka á milli bæjarlæks og Rauðuskriðu. Staðarbakkakirkja, Skarðskirkja á Skarðsströnd og Staðarhólskirkja áttu einnig reka að hluta til en þær virðast ekki hafa hirt sitt lengi. Aftur á móti segir að í Bænhúsvík eigi jörðin reka einsömul. Grastekja er sögð lítilfjörleg, selveiði lítilsháttar, en vetrarbeit sæmileg fyrir fé og stundum að gagni í fjörunni. Þá segir að hrognkelsi séu nær engin, en skelfiskur sé að gagni og heimræði sé gott þegar fiskur gengur. Tún er sagt harðlent, engjar fjarri og þess er getið að skriður skemmi landið. Samkvæmt jarðabókinni mun að sögn einhvern tímann hafa verið býli í túninu sem kallað var Miðhús, annað fornt býli í heimalandinu sem hét Kjarlaksstaðir og merki um þriðja býlið sjást einnig en enginn viti neitt um það. Hér er hægt að lesa texta Jarðabókarinnar um Skridnings Enne. MG |
Skriðinsenni eða Enni eins og bærinn er kallaður í daglegu tali
lítum við sem erum af Ennisættinni á sem ættarsetur okkar. Í
rauninni er þetta sterk tilfinning sem þeir af efri ættliðunum hafa án efa alltaf borið til staðarins og margir þeir yngri gera það
sjálfsagt einnig. Að koma að Enni er sérstök upplifun af því þar eigum við einhverjar þær rætur sem gefa okkur til kynna að
við séum dálítið sérstök í
heiminum. Þegar okkur ættingja ber að garði finnum við ávalt hlýjar
móttökur heimilisfólksins. Þetta muna hinir eldri glöggt úr tíð
Steinunnar og Jóns og þeir yngri hafa kynnst hinu sama hjá Lilju og
Hákoni. Það er
eins og það sé sjálfsagt mál að koma við á Enni og geta látið eins og maður sé kominn á heimslóð.